Në Mbretërinë e Bashkuar ka shpërthyer polemika pasi ministrat e qeverisë laburiste, të udhëhequr nga kryeministri Keir Starmer, prezantuan një udhëzues të përditësuar mbi mënyrën se si shkollat dhe kolegjet duhet t’u përgjigjen nxënësve që vënë në dyshim gjininë e tyre të lindjes. Një sqarim këtu: kur ka mospërputhje mes gjinisë së perceptuar dhe gjinisë së caktuar në lindje, kemi një situatë të disforisë gjinore, e cila nuk është sëmundje mendore, por një vuajtje e theksuar psikologjike që vjen pikërisht nga kjo mospërputhje.
Në atë pikë, siç shpjegon Observatori Kombëtar për Identitetin Gjinor, ka gjasa që personi të ndiejë nevojën ta përshtasë realitetin e jashtëm (anatomik dhe civil) me përjetimin e tij të brendshëm. Në këtë rast, personi mund të mbështetet te profesionistë të specializuar, si psikologë, psikiatër, psikanalistë, endokrinologë dhe, në rastin e më të vegjëlve, pediatër. Në Britani ekzistonte tashmë një udhëzim, i publikuar në vitin 2023 nga qeveria konservatore, që përcaktonte si duhej vepruar në shkolla për rastet e disforisë gjinore, por Starmer dhe ekipi i tij vendosën ta ndryshojnë.
Dokumenti quhet Keeping Children Safe in Education dhe përfshin gjithçka, nga bazat e mbrojtjes së të miturve dhe kontrollet e personelit, deri te menaxhimi i akuzave për ngacmime. Pjesa për nxënësit që mund të vënë në dyshim gjininë zë vetëm një pjesë të vogël të dokumentit, por synon t’u japë institucioneve një kornizë se çfarë duhet të bëjnë në këto raste. Ndryshe nga udhëzimi i mëparshëm, ky është udhëzim detyrues për t’u ndjekur, aktualisht është në konsultim dhe pritet të hyjë në fuqi në shtator, me rishikim çdo vit.
Sipas artikullit, dy janë ndryshimet kryesore. E para, hiqet ndalesa absolute e vendosur në udhëzimin e vitit 2023 për atë që quhet “tranzicion social” te fëmijët e moshës shkollore, pra mundësia për të ndryshuar pamjen, veshjen, ose për të përdorur një emër e përemra të tjerë. Versioni i përditësuar thotë se kjo mund të ndodhë, por si raste shumë të rralla dhe vetëm pasi shkolla ose kolegji të ketë vendosur procedura të përshtatshme, përfshirë edhe përfshirjen e prindërve dhe këshillimin klinik. Ndryshimi i dytë lidhet me njoftimin e prindërve. Udhëzimi i vitit 2023 thoshte se prindërit duhet të informohen gjithmonë, ndërsa udhëzimi i ri pranon se mund të ketë raste shumë të rralla të mbrojtjes së fëmijës ku përfshirja e prindërve ose kujdestarëve do të përbënte rrezik më të madh për fëmijën sesa mos përfshirja e tyre. Autorët e dokumentit argumentojnë se kjo shmang një qasje të vetme për të gjithë dhe synon të largohet nga klima e polarizuar e debatit publik.
Në dokument thuhet se pritet që mësuesit të përgjigjen me kujdes ndaj kërkesave për tranzicion social, por mirëqenia e fëmijës duhet të jetë përparësi, gjë që nënkupton edhe nevojën për fleksibilitet. Ministrja e Arsimit Bridget Phillipson e ka paraqitur synimin si “këshillë pragmatike” për një temë të ndjeshme, që të mos kthehet në betejë politike. Artikulli shton se dokumenti nënvizon edhe rëndësinë e vendimmarrjes me pëlqimin e prindërve dhe me vlerësim mjekësor.
Reagimet kanë qenë të përziera: sindikatat dhe shkollat e kanë pritur përgjithësisht pozitivisht, duke thënë se kishte nevojë për udhëzim kombëtar të qartë dhe praktik. Konservatorët në opozitë e kritikojnë, duke thënë se dobëson rolin e prindërve, ndërsa aktivistë si Maya Forstater e quajnë të rrezikshme lejimin e atribuimit të gjinisë te fëmijët. Qeveria laburiste thotë se është mbështetur te rekomandimet e pediatres Hilary Cass, e cila në vitin 2024 kërkoi më shumë kujdes në trajtimin e të rinjve transgjinorë dhe kritikoi qasje të konsideruara radikale. Sipas artikullit, Cass i ka mirëpritur udhëzimet e reja dhe ato pritet të hyjnë në fuqi pas një periudhe konsultimi.