Një plan i ri për ndryshime të thella në sistemin britanik të mirëqenies sociale parashikon që shumica e shtetasve të huaj që jetojnë në Mbretërinë e Bashkuar të humbasin të drejtën për të përfituar nga një gamë e gjerë ndihmash shtetërore. Masa mund të përfshijë edhe qytetarët e Bashkimit Evropian me settled status.
Sipas propozimit, kufizimet do të preknin përfitime të tilla si Universal Credit, ndihma për strehimin, Pension Credit, Jobseeker’s Allowance, Child Benefit, kujdesi falas për fëmijët, ushqimet falas në shkolla dhe disa përfitime për personat me aftësi të kufizuara.
Përllogaritjet e paraqitura pretendojnë se kufizimi i përfitimeve për shtetasit e huaj mund t’i kursejë buxhetit britanik rreth 21 miliardë paund në vit deri në vitin e pestë të zbatimit.
Çfarë ndodh me qytetarët e BE-së me “settled status”?
Një nga çështjet më të rëndësishme lidhet me qytetarët e BE-së që jetojnë në Britani dhe kanë marrë settled status në kuadër të EU Settlement Scheme pas Brexit-it.
Sipas propozimit, settled status-i nuk do të hiqej automatikisht. Megjithatë, mund të ndryshonin të drejtat që lidhen me marrjen e përfitimeve sociale.
Kjo do të thotë se një qytetar i BE-së mund të vazhdonte të kishte të drejtën e qëndrimit dhe punës në Mbretërinë e Bashkuar, por potencialisht të humbiste aksesin në disa prej përfitimeve të sistemit britanik të mirëqenies sociale.
Përplasje e mundshme me marrëveshjen e Brexit-it
Zbatimi i një politike të tillë për qytetarët e BE-së me settled status mund të jetë juridikisht dhe politikisht i ndërlikuar.
Të drejtat e shumë qytetarëve të BE-së që jetonin në Mbretërinë e Bashkuar para përfundimit të periudhës së tranzicionit të Brexit-it mbrohen nga Marrëveshja e Tërheqjes mes Mbretërisë së Bashkuar dhe Bashkimit Evropian.
Ndryshimi i disa prej këtyre të drejtave mund të kërkojë negociata me BE-në dhe mund të shkaktojë debate mbi detyrimet që Britania ka marrë përsipër pas Brexit-it.
Çështja mund të ketë rëndësi edhe për qytetarët britanikë që jetojnë në vendet e Bashkimit Evropian, për shkak të shqetësimeve për reciprocitetin e të drejtave.
Përjashtime të mundshme për familjet me fëmijë britanikë
Plani nuk parashikon domosdoshmërisht heqjen e çdo forme mbështetjeje në të gjitha rrethanat.
Sipas detajeve të raportuara, prindërit e lindur jashtë vendit që kanë fëmijë britanikë mund të vazhdojnë të kenë të drejtë për Child Benefit dhe ushqime falas në shkollë për fëmijët e tyre.
Megjithatë, shumë përfitime të tjera mund të kufizohen për shtetasit e huaj nëse propozimi shndërrohet në ligj.
Aktualisht është propozim, jo ligj
Për qytetarët e BE-së që jetojnë në Mbretërinë e Bashkuar është e rëndësishme të theksohet se këto ndryshime nuk janë aktualisht në fuqi.
Personat që aktualisht kanë të drejtë për Universal Credit, Child Benefit ose përfitime të tjera nuk i humbasin ato automatikisht për shkak të këtij propozimi.
Çdo ndryshim i tillë do të kërkonte miratimin dhe zbatimin e legjislacionit përkatës. Në rastin e qytetarëve të BE-së të mbrojtur nga marrëveshjet e Brexit-it, mund të lindnin gjithashtu pengesa ligjore dhe nevoja për negociata ndërmjet Londrës dhe Brukselit.
Për momentin, qytetarët e BE-së me settled status vazhdojnë të kenë të drejtat që u garantohen sipas rregullave aktuale. Propozimi nuk nënkupton humbjen e menjëhershme të përfitimeve apo të statusit të qëndrimit.