Kryeministri britanik Andy Burnham ka paralajmëruar se qeveria synon të ulë sa më shpejt shpenzimet për sistemin e ndihmave sociale në Britaninë e Madhe. Megjithatë, ai ka theksuar se ndryshimet nuk duhet të bëhen përmes shkurtimeve të menjëhershme që mund të përkeqësojnë gjendjen ekonomike të familjeve dhe personave më të cenueshëm.
Deklarata vjen në një kohë kur qeveria britanike po përballet me presion për të kontrolluar rritjen e shpenzimeve publike, veçanërisht ato që lidhen me përfitimet sociale, papunësinë dhe mbështetjen financiare për personat me probleme shëndetësore ose aftësi të kufizuara.
Çfarë deklaroi kryeministri Burnham?
Gjatë një vizite në fabrikën Rolls-Royce në Derby, të enjten më 29 tetor, Burnham u pyet nga gazetarët nëse qeveria do të arrinte të ulte shpenzimet për ndihmat sociale përpara zgjedhjeve të ardhshme parlamentare.
Ai deklaroi se qeveria po punon intensivisht për të arritur këtë objektiv sa më shpejt të jetë e mundur.
Sipas kryeministrit, qëllimi kryesor nuk është thjesht ulja e pagesave, por krijimi i mundësive që më shumë persona të kalojnë nga përfitimet sociale drejt punësimit të qëndrueshëm.
Burnham paralajmëroi se shkurtimet e ashpra dhe të menjëhershme mund t’i vendosin njerëzit në vështirësi serioze financiare, duke krijuar probleme të tjera sociale që më pas do t’i kushtonin shtetit edhe më shumë.
Pse qeveria kërkon të ulë shpenzimet?
Arsyeja kryesore lidhet me rritjen e konsiderueshme të kostos së sistemit të ndihmave sociale.
Sipas parashikimeve të Zyrës për Përgjegjësinë Buxhetore (OBR), shpenzimet për përfitimet sociale në Britaninë e Madhe pritet të rriten nga 353 miliardë paund gjatë vitit financiar aktual në rreth 431 miliardë paund në vitin 2031–2032.
Kjo përfaqëson një rritje prej rreth 78 miliardë paundësh.
Në këtë shumë përfshihen pensionet shtetërore, Universal Credit, ndihmat për personat me aftësi të kufizuara dhe përfitime të tjera sociale.
Rritja e shpenzimeve ka shtuar presionin ndaj qeverisë për të reformuar sistemin dhe për të gjetur mënyra që më shumë persona të mbështeten drejt punësimit.
A do të shkurtohen Universal Credit dhe PIP?
Kjo është një nga pyetjet më të rëndësishme për miliona qytetarë që marrin mbështetje financiare nga shteti britanik.
Deri tani, qeveria nuk ka njoftuar një vendim të ri konkret për uljen e pagesave të Universal Credit apo Personal Independence Payment (PIP) si rezultat i deklaratës së Burnham.
Megjithatë, këto përfitime janë pjesë e diskutimeve më të gjera për reformimin e sistemit social.
Universal Credit është një pagesë që mbështet personat me të ardhura të ulëta, ata që janë të papunë dhe disa persona që nuk mund të punojnë për arsye shëndetësore.
Ndërsa PIP është një përfitim që synon të ndihmojë personat me aftësi të kufizuara ose probleme afatgjata shëndetësore të përballojnë kostot shtesë të jetesës.
Për momentin, deklaratat e kryeministrit nuk nënkuptojnë se pagesat e këtyre përfitimeve do të ulen automatikisht apo se përfituesit do të humbasin menjëherë të drejtën e tyre.
Çfarë ndryshimesh priten në nëntor?
Qeveria britanike pritet të shqyrtojë dy raporte të rëndësishme që mund të ndikojnë në drejtimin e reformave të ardhshme.
Raporti i parë, i lidhur me punën e Sir Stephen Timms, shqyrton sistemin e mbështetjes për personat me aftësi të kufizuara.
Raporti i dytë, i drejtuar nga ish-ministri Alan Milburn, fokusohet te të rinjtë që nuk janë të punësuar, nuk ndjekin shkollën dhe nuk marrin pjesë në programe trajnimi.
Rekomandimet e këtyre raporteve pritet të ndihmojnë qeverinë të përcaktojë se si mund të ndryshojë sistemi i përfitimeve sociale.
Megjithatë, publikimi i raporteve nuk do të thotë se rekomandimet e tyre do të hyjnë automatikisht në fuqi.
A do të ulen shpenzimet përpara zgjedhjeve të ardhshme?
Ministri britanik i Financave, John Healey, kishte deklaruar më herët se qeveria do të arrinte të ulte faturën e ndihmave sociale.
Por më pas, zyrtarët e Thesarit dhe të Downing Street sqaruan se nuk ishte përcaktuar një afat konkret për realizimin e këtij objektivi.
Kjo do të thotë se qeveria synon të ndërmarrë reforma, por nuk ka garantuar që shpenzimet totale për ndihmat sociale do të bien përpara zgjedhjeve të ardhshme parlamentare.
Gjithashtu, mbetet e paqartë nëse objektivi është ulja e shumës totale të shpenzimeve apo ngadalësimi i ritmit me të cilin ato pritet të rriten.
Çfarë do të thotë kjo për shqiptarët që jetojnë në Britani?
Për komunitetin shqiptar në Britaninë e Madhe, veçanërisht për familjet që përfitojnë Universal Credit, PIP ose mbështetje tjetër shtetërore, zhvillimet e fundit janë të rëndësishme.
Megjithatë, duhet bërë një dallim i qartë mes deklaratave politike dhe ndryshimeve që janë miratuar zyrtarisht.
Aktualisht, deklarata e Burnham nuk përbën një njoftim për ndërprerjen e menjëhershme të përfitimeve sociale.
Personat që marrin Universal Credit ose PIP duhet të vazhdojnë të respektojnë kushtet ekzistuese të përfitimeve të tyre dhe të ndjekin njoftimet zyrtare të Department for Work and Pensions (DWP).
Çdo ndryshim i ardhshëm në kriteret e përfitimit, shumën e pagesave apo detyrimet e përfituesve do të duhet të sqarohet përmes vendimeve dhe udhëzimeve përkatëse.
Çfarë pritet të ndodhë më tej?
Muaji nëntor pritet të sjellë më shumë informacion mbi planet e qeverisë britanike për reformimin e sistemit të ndihmave sociale.
Për momentin, mesazhi kryesor i kryeministrit Burnham është se qeveria dëshiron të ulë koston e sistemit duke ndihmuar më shumë njerëz të gjejnë punë të qëndrueshme, në vend që të mbështetet vetëm te shkurtimet direkte të pagesave.
Përfituesit e Universal Credit dhe PIP nuk duhet ta interpretojnë këtë deklaratë si një vendim për uljen e menjëhershme të pagesave të tyre. Ndryshimet konkrete, nëse propozohen, do të bëhen më të qarta pas publikimit të raporteve dhe planeve të qeverisë.
.