Qeveria britanike ka prezantuar sot një paketë të gjerë reformash në sistemin e emigracionit dhe azilit, duke paralajmëruar ndryshime të rëndësishme për qindra mijëra shtetas të huaj që jetojnë, punojnë ose kërkojnë mbrojtje në Mbretërinë e Bashkuar.
Sekretarja e Brendshme, Shabana Mahmood, paraqiti në Parlament politikën e re të quajtur Earned Settlement, sipas së cilës marrja e qëndrimit të përhershëm në Britani nuk do të bazohet më kryesisht te plotësimi i pesë viteve të qëndrimit, por edhe te të ardhurat, puna, kontributet ekonomike, integrimi dhe respektimi i ligjit.
Sipas njoftimit të Home Office, periudha e pritjes për qëndrim të përhershëm, e njohur si Indefinite Leave to Remain (ILR), do të ndryshojë ndjeshëm sipas kategorisë së emigrantit.
Ndërsa disa profesionistë me paga të larta mund të përfitojnë qëndrim të përhershëm pas tre vjetësh, shumica e emigrantëve do të përballen me një periudhë standarde dhjetëvjeçare. Për personat që kanë hyrë në Britani në mënyrë të parregullt, përfshirë kalimet me varka përmes Kanalit Anglez, pritja mund të arrijë deri në 30 vjet.
1. Qëndrimi i përhershëm pas 10 vjetësh për shumicën e emigrantëve
Një nga ndryshimet më të rëndësishme është dyfishimi i periudhës standarde për marrjen e ILR, nga pesë në dhjetë vjet.
Kjo masë do të prekë shumë persona që jetojnë në Mbretërinë e Bashkuar me viza pune dhe që nuk kualifikohen për përjashtimet e parashikuara.
Sipas qeverisë, qëllimi është që e drejta e qëndrimit të përhershëm të lidhet më ngushtë me kontributin e individit në ekonominë dhe shoqërinë britanike.
2. Deri në 30 vjet pritje për emigrantët që mbërrijnë me varka
Ndryshimi më i ashpër i paketës lidhet me personat që hyjnë në Mbretërinë e Bashkuar në mënyrë të parregullt.
Sipas politikës së shpallur, refugjatët që nuk kanë ardhur përmes rrugëve të sigurta dhe ligjore do të përballen me një periudhë bazë prej 20 vjetësh për marrjen e qëndrimit të përhershëm.
Për ata që kanë hyrë në mënyrë të paligjshme ose të fshehtë, përfshirë kalimin e Kanalit Anglez me varka të vogla, do të shtohen edhe dhjetë vjet të tjera.
Kjo do të thotë se periudha e pritjes mund të arrijë në 30 vjet.
Megjithatë, qeveria parashikon mekanizma për shkurtimin e periudhës së pritjes për disa refugjatë që punojnë ose studiojnë.
3. Refugjatët që punojnë ose studiojnë mund të përfitojnë ulje të pritjes
Sipas planeve të reja, refugjatët që kanë mbërritur jashtë rrugëve të miratuara, por që përfshihen në punësim ose arsimim, mund të përfitojnë një ulje prej dhjetë vjetësh nga periudha përkatëse e pritjes.
Kjo masë synon të nxisë integrimin në tregun e punës dhe në sistemin arsimor britanik.
Kushtet e hollësishme për përfitimin e uljes do të përcaktohen në rregullat përfundimtare.
4. Refugjatët që vijnë përmes rrugëve të ligjshme – pesë vjet
Personat që pranohen në Britani përmes rrugëve të reja të sigurta dhe ligjore, të miratuara nga Home Office, do të kenë mundësinë të përfitojnë qëndrim të përhershëm pas pesë vjetësh.
Qeveria synon të zgjerojë përdorimin e rrugëve të kontrolluara të pranimit të refugjatëve, ndërsa kërkon të dekurajojë udhëtimet e rrezikshme dhe hyrjet e parregullta.
5. Lajm i rëndësishëm për punonjësit e kujdesit social – ruhet rruga pesëvjeçare për shumë prej tyre
Një nga ndryshimet më të rëndësishme të njoftuara sot ka të bëjë me punonjësit e sektorit të kujdesit social, të njohur si care workers.
Qeveria ka ndryshuar propozimin e mëparshëm që parashikonte një pritje deri në 15 vjet për disa punonjës të këtij sektori.
Sipas vendimit të ri, punonjësit e kualifikuar që kanë hyrë në këtë rrugë përpara publikimit të dokumentit qeveritar të majit 2025 mund të vazhdojnë të përfitojnë qëndrim të përhershëm pas pesë vjetësh, nëse kanë respektuar kushtet e vizës dhe kanë fituar të paktën 25,000 paund në vit në sektorin përkatës.
Kjo përjashtim nuk do të zbatohet automatikisht për të gjithë punonjësit e kujdesit social.
Për personat që nuk plotësojnë kushtet, qeveria parashikon mundësinë e aplikimit për një vizë tjetër pesëvjeçare, duke u dhënë kohë shtesë për të përmbushur kriteret e kërkuara.
6. Mjekët, infermierët dhe mësuesit – mundësi për ILR pas pesë vjetësh
Një rrugë pesëvjeçare do të ruhet edhe për disa profesione të shërbimeve publike, përfshirë mjekët, infermierët dhe mësuesit.
Qeveria ka njoftuar gjithashtu masa kalimtare për disa punonjës të shëndetësisë dhe arsimit që kanë ardhur në Britani përpara majit 2025.
Përfitimi do të varet nga profesioni, kategoria e vizës dhe plotësimi i kushteve përkatëse.
7. Personat me paga të larta – ILR pas tre ose pesë vjetësh
Politika e re krijon një dallim të qartë mes kategorive të emigrantëve në bazë të të ardhurave dhe kontributit ekonomik.
Personat që fitojnë mbi 50,271 paund në vit mund të kualifikohen për qëndrim të përhershëm pas pesë vjetësh.
Ndërsa personat me të ardhura mbi 125,000 paund në vit dhe disa individë që hyjnë përmes skemave të talenteve të larta mund të kualifikohen pas tre vjetësh.
Këto periudha nuk e përjashtojnë detyrimin për të plotësuar kriteret e tjera ligjore.
8. Katër kushte të detyrueshme për qëndrim të përhershëm
Home Office ka përcaktuar katër kërkesa bazë për personat që synojnë të marrin ILR sipas sistemit të ri.
Aplikantët do të duhet të dëshmojnë njohuri të avancuara të gjuhës angleze, një historik penal që plotëson standardet e reja, mungesë detyrimesh të papaguara ndaj shtetit dhe kontribute të vazhdueshme në sistemin National Insurance.
Sipas deklaratës së Sekretares së Brendshme, kërkohet një historik i qëndrueshëm kontributesh, përfshirë të paktën tre vjet kontribute në National Insurance.
Këto kushte do të jenë pjesë e sistemit të ri të vlerësimit për qëndrim të përhershëm.
9. Shkelja e rregullave të emigracionit – pritje të paktën 20 vjet
Personat që kanë shkelur rregullat e emigracionit mund të përballen me një periudhë pritjeje prej të paktën 20 vjetësh për të përfituar qëndrim të përhershëm.
Qeveria ka bërë të qartë se respektimi i kushteve të vizës dhe ligjeve britanike do të ketë rëndësi të veçantë në vendimmarrje.
Megjithatë, pasojat konkrete do të varen nga natyra e shkeljes dhe nga rregullat ligjore të zbatueshme.
10. Çfarë ndodh me personat që jetojnë tashmë në Britani?
Një nga çështjet më të rëndësishme është ndikimi i reformës te personat që ndodhen aktualisht në Mbretërinë e Bashkuar.
Sipas Home Office, rregullat e qëndrimit të përhershëm në përgjithësi do të përcaktohen në momentin kur personi aplikon për ILR, jo domosdoshmërisht sipas rregullave që ekzistonin kur ai hyri në vend.
Kjo do të thotë se disa persona që kanë ardhur në Britani duke pritur të aplikojnë pas pesë vjetësh mund të përballen me periudha më të gjata.
Qeveria vlerëson se mbi 500,000 persona mund të duhet të presin më shumë se pesë vjet për të përfituar qëndrim të përhershëm.
Megjithatë, autoritetet kanë deklaruar se personat e prekur nuk do të detyrohen të largohen vetëm për shkak të zgjatjes së periudhës së pritjes dhe se do të ekzistojnë mundësi për aplikime të tjera vizash, sipas kushteve përkatëse.
11. Personat që kanë marrë tashmë ILR nuk do ta humbasin statusin
Qeveria britanike ka konfirmuar se personave që kanë marrë tashmë qëndrim të përhershëm nuk do t’u hiqet ky status si rezultat i reformës.
Ky është një dallim i rëndësishëm mes atyre që kanë përfunduar procedurën e ILR dhe atyre që kanë vetëm leje të përkohshme qëndrimi.
12. Bashkëshortët, familjarët e britanikëve dhe kategori të tjera
Home Office ka njoftuar se rrugët ekzistuese për qëndrim të përhershëm do të ruhen për familjarët e shtetasve britanikë.
Përjashtime nga ndryshimet e përgjithshme do të vazhdojnë të ekzistojnë edhe për personat që kualifikohen përmes skemës British National (Overseas) të Hong Kongut dhe për kategori të caktuara të lidhura me forcat e armatosura.
Kjo do të thotë se periudha standarde dhjetëvjeçare nuk do të zbatohet automatikisht për çdo kategori familjare.
13. Masa kundër kompanive që abuzojnë me sistemin e vizave
Qeveria ka konfirmuar se rreth 1,800 punëdhënësve që kanë shfrytëzuar ose abuzuar me sistemin e sponsorizimit të punonjësve të huaj u është hequr e drejta për të sponsorizuar punëtorë.
Autoritetet kanë paralajmëruar vazhdimin e kontrolleve ndaj kompanive që ofrojnë vende pune fiktive ose shkelin kushtet e sponsorizimit.
Për punonjësit e kujdesit social të prekur nga sponsorë abuzivë, qeveria ka paralajmëruar masa që do t’u japin më shumë kohë për të gjetur punëdhënës të ligjshëm.
14. Kur do të hyjnë në fuqi ndryshimet?
Megjithëse paketa është prezantuar sot, më 2 nëntor 2026, kjo nuk do të thotë se çdo ndryshim është bërë menjëherë ligj i zbatueshëm.
Sipas deklaratës së Home Office, ndryshimet do të paraqiten në rregullat e emigracionit duke filluar nga dhjetori 2026 dhe do të zbatohen në faza gjatë vitit 2027.
Datat dhe kushtet përfundimtare do të jenë vendimtare për personat që kanë aplikime në proces ose që po i afrohen përfundimit të periudhës së nevojshme për ILR.
Çfarë duhet të dinë shqiptarët në Mbretërinë e Bashkuar?
Ndryshimet e shpallura sot kanë rëndësi edhe për komunitetin shqiptar që jeton në Angli, Skoci, Uells dhe Irlandën e Veriut.
Shqiptarët që kanë mbërritur me varka, personat që kanë marrë azil, ata që janë ende në pritje të përgjigjes, punonjësit me viza sponsorizimi dhe familjarët e shtetasve britanikë mund të përballen me rregulla të ndryshme, sipas statusit të tyre.
Veçanërisht të rëndësishme janë datat e hyrjes në Mbretërinë e Bashkuar, lloji i lejes së qëndrimit, historiku i punësimit dhe dispozitat kalimtare.
Nuk është e saktë të thuhet se çdo shqiptar në Britani do të duhet të presë 30 vjet. Kjo periudhë lidhet me kategori të caktuara të hyrjes së parregullt, ndërsa shumë emigrantë të tjerë do të përfshihen në rrugë trevjeçare, pesëvjeçare ose dhjetëvjeçare.
Debat politik dhe reagime ndaj reformës
Paketa ka shkaktuar diskutime mes politikanëve, sindikatave dhe organizatave që mbrojnë të drejtat e emigrantëve.
Kritikët kanë ngritur shqetësime për pasigurinë që mund të krijohet te familjet dhe punonjësit që kanë ardhur në Britani me pritshmërinë e një rruge pesëvjeçare drejt qëndrimit të përhershëm.
Nga ana tjetër, qeveria argumenton se sistemi i ri synon të shpërblejë kontributin ekonomik, të forcojë respektimin e ligjeve të emigracionit dhe të ulë shpenzimet publike afatgjata.
Në përfundim, reforma e shpallur më 2 nëntor 2026 përfaqëson një ndryshim të rëndësishëm të politikës britanike të emigracionit. Për qindra mijëra persona, rruga drejt qëndrimit të përhershëm mund të bëhet më e gjatë, ndërsa për disa kategori profesionistësh dhe punonjësish do të ruhen mundësi më të shpejta.